Kippenziekten

Op deze pagina vind je algemene informatie over enkele ziekten die bij kippen kunnen voorkomen. Is je kip op dit moment ziek, begin dan bij onze praktische pagina zieke kip: symptomen en wat te doen. Symptomen overlappen vaak en zijn op basis van een internetartikel niet betrouwbaar te diagnosticeren. Isoleer een duidelijk zieke kip waar dat verantwoord kan, werk hygiënisch en neem bij ernstige klachten, snelle verspreiding, neurologische verschijnselen, benauwdheid of onverwachte sterfte contact op met een dierenarts. Gebruik antibiotica, antiparasitaire middelen of andere geneesmiddelen alleen op passend professioneel advies.

Kippenziekte 1. Ziekte van Newcastle

Oorzaak: de kippenziekte van Newcastle is een besmettelijke virale infectie. Het veroorzaakt aandoeningen aan het ademhalingsstelsel bij kippen en andere vogels. Andere vogels dragen deze ziekte. Als u een besmette vogel aanraakt, kunt u deze doorgeven via uw kleding, schoenen en andere items.

Symptomen: het ziektebeeld kan sterk verschillen. Mogelijke verschijnselen zijn ademhalingsproblemen, neusuitvloeiing, een daling van de leg en bij bepaalde virusstammen neurologische klachten zoals afwijkende houding of verlammingsverschijnselen. Deze symptomen zijn niet specifiek voor Newcastle disease en vragen om professionele beoordeling.

Preventie en aanpak: Newcastle disease is een ernstige besmettelijke vogelziekte. Probeer niet zelf op basis van symptomen vast te stellen of een kip deze infectie heeft. Beperk contact en verspreiding wanneer je een ernstige besmettelijke ziekte vermoedt en vraag direct professioneel advies over diagnose, meldplicht en verdere maatregelen.

Kippenziekte 2. Hoenderpokken

Oorzaak: Het Avipox-virus veroorzaakt deze kippenziekte. Pluimvee dat dit virus bij zich draagt, kan het via wonden naar ander pluimvee verspreiden. Het kan het zelfs verspreiden naar nabijgelegen kippenhokken.

Symptomen: kippen krijgen witte vlekken op hun huid, schurftige zweren op hun kammen, witte zweren in hun mond of luchtpijp. Ze stoppen ook met leggen.

Preventie en behandeling: laat verdachte huid- of slijmvliesafwijkingen beoordelen wanneer de kip ziek oogt, niet goed eet of drinkt, benauwd is of laesies in mond of luchtwegen heeft. Ondersteunende verzorging hangt af van ernst en diagnose; probeer niet uitsluitend op basis van foto’s of deze symptomen zelf hoenderpokken vast te stellen.

Vaccinatie kan in bepaalde houderij- en risicosituaties onderdeel zijn van preventie. Of dit relevant en beschikbaar is, hangt af van de situatie; bespreek dit zo nodig met een dierenarts.

kippenziekten

Kippenziekte 3. Ulceratieve enteritis (kwartelziekte)

Oorzaak: Clostridium colinum, een sporenvormende bacteriestaaf, is de oorzaak van de kippenziekte. De infectie verspreidt zich door de uitwerpselen van zieke of dragende vogels naar gezonde vogels. Het ziekteverwekkende organisme is zeer resistent tegen ontsmettingsmiddelen en zal onder wisselende omgevingsomstandigheden blijven bestaan.

Symptomen: Vogels met de acute vorm kunnen plotseling sterven terwijl ze in goed vlees zijn, terwijl meer chronisch aangetaste vogels lusteloos worden. Ze hebben ook gegolfde veren, witachtige waterige diarree. Bovendien ontwikkelen ze een gebochelde houding.

Preventie en behandeling: zoek professioneel advies als je een infectie vermoedt. De juiste behandeling hangt af van een betrouwbare diagnose. Dien antibiotica niet op eigen initiatief toe; een dierenarts kan beoordelen of medicatie nodig en toegestaan is en welke aanpak daarbij past.

Kippenziekte 4. Botulisme

Oorzaak: Het is een kippenziekte die wordt veroorzaakt door de opname van een toxine dat wordt geproduceerd door de Clostridium botulinum-bacterie. Alle kippen en de meeste wilde vogels zijn gevoelig voor de effecten van het toxine. Als uw kippen deze ziekte oplopen, betekent dit dat er een soort dood vlees in de buurt van hun voer en water is achtergebleven dat het heeft verontreinigd.

Symptomen: kippen beginnen voortschrijdende tremoren te krijgen. De tremoren zullen overgaan in totale lichaamsverlamming, inclusief hun ademhaling. Je zult ook merken dat hun veren gemakkelijk eruit kunnen worden getrokken en dat de dood meestal binnen een paar uur optreedt.

Preventie en behandeling: botulisme kan snel ernstig verlopen en verlammingsverschijnselen zijn een reden om direct een dierenarts te raadplegen. Geef een verzwakte of slecht slikkende vogel niet op eigen initiatief vloeistoffen of huismiddelen met een druppelaar vanwege het risico op verslikken. Verwijder mogelijke bronnen zoals kadavers en rottend organisch materiaal en voorkom verontreiniging van voer en drinkwater.

Kippenziekte 5. Cholera van gevogelte

Oorzaak: Het veroorzakende organisme van de kippenziekte pluimveecholera is Pasteurella multocida. Cholera van vogels kan worden opgelopen door wilde dieren of door voedsel en water dat is besmet door deze bacterie.

Symptomen: Vogels krijgen groenachtige of gelige diarree en duidelijke gewrichtspijn. Ze hebben ook moeite om te ademen en hebben een verduisterd hoofd of vlechtwerk.

Preventie en behandeling: laat een verdenking op pluimveecholera door een dierenarts beoordelen. De aanpak hangt af van diagnose, ernst en situatie in het koppel. Neem niet zelf een besluit over medicatie of het doden van dieren op basis van deze pagina. Bespreek ook preventieve maatregelen en eventuele vaccinatie met een deskundige wanneer daar aanleiding voor is.

Kippenziekte 6. Infectieuze bronchitis

Oorzaak: De kippenziekte wordt veroorzaakt door het aviaire infectieuze bronchitisvirus (IBV).

Symptomen: kippen beginnen te niezen, snurken en hoesten. En dan begint de drainage zich uit hun neus en ogen te scheiden. Het leggen zal ook ophouden.

Preventie en behandeling: laat luchtwegklachten en een plotselinge daling in leg beoordelen wanneer meerdere dieren zijn aangedaan of klachten ernstig zijn. Vaccinatie kan in sommige situaties onderdeel zijn van preventie, maar is geen behandeling van een reeds zieke kip en moet passen bij de houderijsituatie.

Kippenziekte 7. Besmettelijke Coryza

Oorzaak: De kippenziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Avibacterium paragallinarum (in oudere bronnen ook aangeduid als Haemophilus paragallinarum). Uitbraken zijn meestal het gevolg van de introductie van besmette of dragende vogels in een koppel. De kip kan deze ziekte krijgen via vervuild water en besmette oppervlakken.

Symptomen: hoofden worden opgezwollen. Hun ogen zullen letterlijk dicht zwellen en hun kammen zullen opzwellen. Dan begint er een afscheiding uit hun ogen en neuzen te stromen. Ze stoppen met leggen en hebben vocht onder hun vleugels.

Preventie en behandeling: besmettelijke luchtwegklachten vragen om een betrouwbare diagnose. Isoleer verdachte dieren waar dat verantwoord kan en overleg met een dierenarts over behandeling, hygiëne en het beperken van verspreiding. Neem geen onomkeerbare maatregelen zoals het doden van dieren uitsluitend op basis van symptomen die op deze pagina staan.

Kippenziekte 8. De ziekte van Marek

Oorzaak: de kippenziekte van Marek wordt veroorzaakt door een virus dat tot de herpesvirusgroep behoort. Ze verkrijgen het virus eigenlijk door stukjes schuurhuid en veer van een besmet kuiken in te ademen. Deze ziekte is voor hen heel gemakkelijk te vangen.

Symptomen: Marek komt vooral voor bij jongere kippen, maar leeftijd alleen sluit de ziekte niet uit. Mogelijke verschijnselen zijn zenuwproblemen en verlamming, veranderingen aan het oog en in sommige vormen tumoren in organen of weefsels. Niet iedere besmette vogel vertoont hetzelfde ziektebeeld.

Preventie en behandeling: Bij verdenking op Marek is professioneel advies belangrijk, omdat verlamming en andere genoemde symptomen ook andere oorzaken kunnen hebben. Bespreek diagnose, welzijn en eventuele vervolgstappen met een dierenarts. Vaccinatie van kuikens kan onderdeel zijn van preventie; de praktische toepassing hangt af van herkomst en houderijsituatie.

Kippenziektes

Heb je vragen over de website of algemene informatie, dan kun je mailen naar info@zelfeenkippenhokmaken.nl. Voor diagnose of behandeling van een zieke kip is een dierenarts de aangewezen contactpersoon. Lees ook onze praktische pagina over een zieke kip herkennen en verzorgen.

 

Bronnen en aanvullende informatie

Voor achtergrond over veelvoorkomende aandoeningen en parasieten: LICG – Kip. Bij verdenking op vogelgriep: NVWA – vogelgriep melden. Deze bronnen vervangen geen onderzoek door een dierenarts.