Kippen ziek

Een zieke kip laat vaak eerst veranderingen in gedrag, eetlust, houding, ademhaling of ontlasting zien. Zulke signalen kunnen veel verschillende oorzaken hebben en zijn meestal niet voldoende om zelf een diagnose te stellen. Observeer de kip zorgvuldig, voorkom dat een mogelijk besmettelijk dier onbeheerd tussen de groep blijft en neem bij ernstige, plotselinge of aanhoudende klachten contact op met een dierenarts. Hieronder lees je welke signalen aandacht vragen en wat je veilig kunt doen terwijl je professionele hulp regelt. Zoek je achtergrond bij specifieke aandoeningen, bekijk dan aanvullend het overzicht van kippenziekten.

Symptomen van zieke kippen 

Allereerst de symptomen waaraan je kunt herkennen of je kippen ziek zijn:

  • De kippen zitten vaak bol als ze ziek zijn
  • Rillingen
  • Teruggetrokken
  • Geen zin om te eten
  • Vermageren 
  • Ontlasting die afwijkt van ‘normaal’. bijvoorbeeld met bloed of een groene kleur. 
  • Snotterigheid 
  • Uitvloeiing bij de neus en of ogen 
  • Hoesten en niezen
  • Bleek bij de kam 
  • Bleke ogen 
  • Buik die opgezwollen is en dikker dan normaal
  • Moeilijker rond kunnen lopen
  • Overvolle krop
  • Het laten hangen van het hoofd

Deze signalen betekenen niet automatisch dat een kip een specifieke ziekte heeft. Benauwdheid, niet meer eten of drinken, niet kunnen staan, plotselinge sterke achteruitgang, bloedverlies of meerdere zieke dieren tegelijk zijn redenen om snel veterinair advies in te winnen.

Wat te doen als je kippen ziek zijn?

Nu je weet waaraan je jouw kippen kunt herkennen als ze ziek zijn, wil je natuurlijk weten wat je nu het beste kunt doen om ze te verzorgen:

  1. Houd een duidelijk zieke kip zo nodig tijdelijk apart op een rustige, veilige plek waar je haar goed kunt observeren en waar voer en water bereikbaar zijn. Een passende tijdelijke kooi (Bol.com Link) of bench (Bol.com Link) kan hiervoor bruikbaar zijn als formaat, ventilatie en bodem geschikt zijn. Vraag bij verdenking op een besmettelijke aandoening een dierenarts hoe je isolatie het beste organiseert.
  2. Om naar de ontlasting te kijken kun je de zieke kip zetten op een krant. Zo kan je duidelijk zien of er diarree is en of bloed in de ontlasting zit. Optie is om een monster te laten nemen en deze door de dierenarts te laten onderzoeken op o.a coccidiose, wormen en gisten. 
  3. Weeg de kip indien dat zonder veel extra stress kan en noteer het gewicht. Er bestaat geen universeel minimumgewicht van 1,5 kg voor iedere legkip: normaal gewicht verschilt sterk per ras, formaat en individuele bouw. Een duidelijke daling ten opzichte van het eigen eerdere gewicht is daarom informatiever.
  4. Neem bij ernstige of snel verergerende klachten, benauwdheid, niet eten of drinken, niet kunnen staan, bloedverlies of meerdere zieke dieren snel contact op met een dierenarts. Begin niet op eigen initiatief met antibiotica, ontwormingsmiddelen, pijnstillers of andere geneesmiddelen.

kippen ziek

Zieke kippen EHBO

Een praktische EHBO-set bestaat vooral uit hulpmiddelen voor veilig observeren en vervoeren, zoals wegwerphandschoenen, schoon verbandmateriaal, een keukenweegschaal en een geschikte transportbox. Medicijnen en invasieve hulpmiddelen horen niet standaard in een doe-het-zelf behandelset. De onderstaande commerciële productlinks zijn geen advies om deze middelen zonder dierenarts te gebruiken.

  • Warmtebron (Bol.com Link): alleen inzetten wanneer extra warmte passend is en altijd volgens veilige productinstructies.
  • Antibiotica: alleen gebruiken wanneer een dierenarts deze voor de betreffende kip en aandoening voorschrijft.
  • Pijnstillers en ontstekingsremmers: uitsluitend gebruiken op veterinair advies en in een voor de kip bepaalde dosering.
  • Kropnaald of voedingssonde: niet zelfstandig gebruiken zonder instructie van een dierenarts; verkeerd sonderen kan ernstig letsel veroorzaken.
  • Dwangvoer (Bol.com Link): voer een zieke kip niet met een spuit of sonde zonder passende instructie; verslikken en aspiratie zijn risico’s.
  • Geneesmiddelen tegen coccidiose of maag-darmklachten: alleen gebruiken na een passende diagnose en op veterinair advies.
  • Ontwormingsmiddelen (Bol.com Link): laat bij voorkeur eerst mestonderzoek doen en behandel alleen wanneer dat nodig is.
  • Wondspray (Bol.com Link): niet ieder wondproduct is voor iedere wond of vogel geschikt. Bij diepe, grote of aanhoudend bloedende wonden is dierenartszorg nodig.

Warmte bij een zieke kip

Extra warmte is niet voor iedere zieke kip automatisch nodig en een vaste combinatie van wattage en afstand is niet veilig als algemene regel. Vraag bij een verzwakte of onderkoelde kip advies aan een dierenarts over de juiste omgevingstemperatuur en oorzaak van de klachten.

Gebruik je op advies een warmtebron, zoals een warmtelamp (Bol.com Link), volg dan de handleiding, bescherm kabels tegen pikken en houd brandbare materialen op veilige afstand. Zorg dat de kip altijd van de warmtebron weg kan bewegen.

Vitamines voor een zieke kip?

Geef niet automatisch extra vitamines omdat een kip ziek, gestrest of gewond is. Een volledig kippenvoer is juist samengesteld om in de normale voedingsbehoefte te voorzien. Supplementen lossen de onderliggende oorzaak van ziekte niet op en een onjuiste dosering kan ongewenst zijn. Bespreek bij een zieke kip met een dierenarts of aanvulling in die specifieke situatie zinvol is.

Ziekte bij kippen helpen voorkomen

Niet iedere ziekte is te voorkomen. Goede basiszorg verkleint wel verschillende risico’s: houd het verblijf droog en schoon, voorkom overbevolking, geef passend volledig voer en schoon drinkwater, beperk contact met wilde vogels waar dat praktisch mogelijk is en observeer nieuwe dieren zorgvuldig voordat je ze bij de bestaande groep zet. Gebruik vitamines of medicijnen niet als vervanging voor deze basiszorg.

Zieke kippen voorkomen – Het kippenhok 

Een kippenhok wat niet goed onderhouden is, heeft grote invloed op de weerstand van je kippen. Een hok wat te nat, te koud of te veel tocht doorlaat, kan resulteren in kippen die ziek zijn. In hokken die vochtig zijn kunnen parasieten, schimmels en bacteriën beter gedijen. Kortom, een hok wat droog en schoon is, is het beste voor de gezondheid van de kippen waardoor de kans op ziektes verkleint.  

Zieke kippen helpen voorkomen – passend kippenvoer

Gebruik als basis een volledig kippenvoer dat past bij leeftijd en levensfase. Daarmee krijgen de dieren voedingsstoffen in een samenstelling die voor kippen is bedoeld. Geef granen, keukenrestjes en andere snacks slechts aanvullend, zodat ze het complete basisrantsoen niet verdringen. Bewaar voer droog en afgesloten en verwijder beschimmeld of vervuild voer direct.

Lees voor de dagelijkse basis ook onze pagina over kippenvoer.

Meer tips over ‘Zieke kippen’

Voor algemene achtergrond over het houden en huisvesten van kippen kun je ook de Kippengids bekijken. Gebruik een algemene gids echter niet om bij een zieke kip zelf een diagnose te stellen of geneesmiddelen te kiezen; daarvoor is een dierenarts de aangewezen bron.

Zelf een kippenhok maken

Kippengids nu downloaden

 

Bronnen en aanvullende informatie

Voor algemene informatie over verzorging en ziekteverschijnselen: LICG – Kip. Bij een vermoeden van vogelgriep: NVWA – vogelgriep bij particulieren. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een dierenarts.